Een kraan hijst een zware last over een werkgebied. Een heftruck rijdt tussen medewerkers door. Een onderhoudsploeg begint aan werkzaamheden terwijl elders op het terrein andere activiteiten doorgaan.
In haven, industrie, bouw en techniek zijn risico’s onderdeel van de dagelijkse werkomgeving. Dat betekent niet dat een incident onvermijdelijk is. Het betekent wel dat risico’s vooraf én tijdens het werk moeten worden herkend en beheerst.
Daarbij kom je drie begrippen regelmatig tegen: RI&E, TRA en LMRA. Ze hebben alle drie met risico’s te maken, maar worden op verschillende momenten en niveaus gebruikt.
Wat zijn LMRA, TRA en RI&E?
RI&E, TRA en LMRA hebben hetzelfde algemene doel: veiliger werken door risico’s te herkennen en passende maatregelen te nemen. Het verschil zit vooral in het niveau waarop je kijkt en het moment waarop je dat doet.
RI&E: Risico-inventarisatie en -evaluatie
Een RI&E brengt de arbeidsrisico’s binnen een organisatie in kaart. Denk bijvoorbeeld aan werken met machines, gevaarlijke stoffen, fysieke belasting, lawaai, intern transport of werken op hoogte.
Het gaat dus om het bredere beeld. Welke risico’s zijn binnen het bedrijf aanwezig? Hoe groot zijn die risico’s? En welke maatregelen zijn nodig om ze te beheersen?
Een RI&E gaat daarmee veel verder dan één afzonderlijke klus.
TRA: Taakrisicoanalyse
Een TRA, of taakrisicoanalyse, zoomt verder in. Hierbij staat een specifieke taak of activiteit centraal.
Stel dat op een industriële locatie een zware installatie met een kraan moet worden verplaatst. Dan kunnen onder andere de hijslast, hijsmiddelen, omgeving, andere werkzaamheden en mogelijke aanwezigheid van personen relevant zijn.
De centrale vraag is:
Wat kan tijdens deze taak misgaan en welke maatregelen zijn nodig om het werk veilig uit te voeren?
LMRA: Laatste Minuut Risico Analyse
De LMRA vindt plaats vlak voordat iemand daadwerkelijk met het werk begint.
De plannen kunnen kloppen en de risico’s kunnen eerder zijn beoordeeld, maar de situatie op de werkplek kan inmiddels veranderd zijn. Daarom kijkt de medewerker nog één keer bewust naar de actuele omstandigheden.
De praktische vraag is eenvoudig:
Kan ik dit werk hier en nu veilig uitvoeren?
Als het antwoord nee is of als er twijfel bestaat, moet het werk niet zomaar worden gestart. Eerst moet duidelijk zijn hoe het risico wordt beheerst.
RI&E, TRA en LMRA: wat is het verschil?
Je kunt de drie instrumenten zien als verschillende lagen van risicobeheersing.
| Instrument | Niveau | Wanneer? | Kernvraag |
|---|---|---|---|
| RI&E | Organisatie | Periodiek en bij relevante veranderingen | Welke arbeidsrisico’s hebben we? |
| TRA | Taak of activiteit | Voor specifieke werkzaamheden | Wat kan bij deze taak misgaan? |
| LMRA | Actuele werkplek | Vlak voor het werk en bij relevante veranderingen | Kan ik hier en nu veilig beginnen? |
Ze vervangen elkaar dus niet.
Een RI&E betekent niet dat voor iedere specifieke risicovolle taak automatisch alle risico’s zijn afgedekt. En een uitgevoerde TRA betekent niet dat een medewerker vlak voor aanvang niet meer naar de actuele omstandigheden hoeft te kijken.
Juist de combinatie zorgt ervoor dat risico’s op verschillende niveaus aandacht krijgen.
Voorbeeld uit de haven: een zware last hijsen
Neem een hijsoperatie in de Rotterdamse haven.
Een groot onderdeel moet vanaf de kade worden verplaatst. Er staat zwaar materieel opgesteld, medewerkers lopen in de omgeving en voertuigen gebruiken nabijgelegen rijroutes. Alleen al de omvang van de apparatuur maakt duidelijk dat een fout grote gevolgen kan hebben.
De RI&E van de organisatie kan algemene risico’s bevatten rond hijswerk, intern transport, aanrijdgevaar en werken met zwaar materieel.
Voor de specifieke hijsoperatie kan vervolgens een TRA nodig zijn. Daarbij wordt gekeken naar de taak zelf en naar de risico’s en beheersmaatregelen die daarbij horen.
Vlak voordat het werk begint, volgt de werkelijkheid.
Is het werkgebied nog correct afgezet? Zijn er mensen aanwezig waar ze niet horen te zijn? Is de route vrij? Zijn de omstandigheden nog hetzelfde als tijdens de voorbereiding? Is er iets veranderd waardoor de taak niet volgens plan kan worden uitgevoerd?
Dat is precies waar de LMRA zijn waarde krijgt.
Wat doe je als de situatie verandert?
Een veelgemaakte denkfout is dat een veilige voorbereiding automatisch betekent dat de werkzaamheden daarna veilig blijven.
Een industriële werkplek is dynamisch.
Een voertuig kan onverwacht het werkgebied binnenkomen. Een afzetting kan zijn verplaatst. Het weer kan veranderen. Een andere ploeg kan vlakbij werkzaamheden starten. Materiaal kan anders liggen dan verwacht.
Op zo’n moment is de oorspronkelijke situatie veranderd.
Daarom is risicoherkenning geen handeling die je één keer uitvoert en daarna kunt vergeten. Medewerkers moeten alert blijven op veranderingen die invloed hebben op hun eigen werkzaamheden of die van anderen.
Bij een relevante verandering moet opnieuw worden beoordeeld of het werk veilig kan worden voortgezet. Wanneer dat niet duidelijk is, is doorgaan niet de juiste reactie. Het risico moet eerst worden besproken en beheerst volgens de geldende afspraken en procedures.
Risico’s herkennen is een vaardigheid
Veiligheid bestaat niet alleen uit regels, formulieren en procedures.
Een medewerker moet ook kunnen zien wat er gebeurt.
Waar kan ik geraakt worden? Kan iets vallen, bewegen of kantelen? Bevind ik mij in de baan van een voertuig of machine? Kan een verandering in de omgeving mijn werkzaamheden beïnvloeden? Begrijp ik de instructie? En weet ik wat ik moet doen als de situatie afwijkt van het plan?
Dat vermogen om risico’s te herkennen wordt belangrijker naarmate een werkomgeving complexer wordt.
Daarom heeft goede veiligheidsinstructie niet alleen aandacht voor wat iemand moet doen, maar ook voor waarom bepaalde maatregelen nodig zijn. Wanneer medewerkers begrijpen welk gevaar een maatregel beheerst, wordt veiligheid minder een lijst regels en meer een manier van kijken naar het werk.
Wat hebben LMRA, TRA en RI&E met VCA te maken?
Binnen VCA speelt het herkennen van gevaren en het veilig uitvoeren van werkzaamheden een belangrijke rol. Wie op een industriële locatie werkt, moet niet alleen regels kennen, maar ook begrijpen hoe risico’s en beheersmaatregelen in de praktijk samenhangen.
Begrippen zoals LMRA en TRA kom je daarom regelmatig tegen in een VCA-omgeving.
Wil je vooral weten waar begrippen zoals VCA, B-VCA, VOL-VCA, SSVV, CDR, TRA en LMRA voor staan? Bekijk dan ons overzicht van VCA-afkortingen.
Voor een breder overzicht van de routes kun je de VCA cursus in Rotterdam bekijken. Uitvoerende medewerkers volgen doorgaans B-VCA; operationeel leidinggevenden VOL-VCA.
Veelgestelde vragen over LMRA, TRA en RI&E
Is een LMRA hetzelfde als een TRA?
Nee. Een TRA analyseert vooraf de risico’s van een specifieke taak en de benodigde beheersmaatregelen. Een LMRA is een laatste controle van de actuele situatie vlak voordat het werk begint.
Wanneer voer je een LMRA uit?
Een LMRA wordt vlak voor aanvang van de werkzaamheden uitgevoerd. Wanneer omstandigheden relevant veranderen, moet opnieuw worden beoordeeld of het werk nog veilig kan worden uitgevoerd.
Wie voert een LMRA uit?
De LMRA wordt uitgevoerd door degene die het werk gaat uitvoeren, volgens de veiligheidsafspraken en procedures die binnen de organisatie gelden.
Kan een LMRA een RI&E of TRA vervangen?
Nee. De instrumenten hebben verschillende functies. Een RI&E kijkt naar arbeidsrisico’s op organisatieniveau, een TRA naar een specifieke taak en een LMRA naar de actuele situatie op de werkplek.
Veiliger werken begint met risico’s herkennen
Een procedure kan goed zijn voorbereid en een taak kan eerder zijn geanalyseerd. Uiteindelijk moet op de werkvloer nog steeds worden herkend wanneer een situatie niet klopt.
Juist in omgevingen met zwaar materieel, voertuigen, hijswerk en verschillende werkzaamheden tegelijk kan één verandering het risicobeeld beïnvloeden.
VCA biedt een praktische basis voor medewerkers en leidinggevenden die veilig willen werken en risico’s op de werkvloer beter willen leren herkennen.
Bekijk de VCA cursussen van SafetyXacademy
Laatst bijgewerkt: 13 september 2026.