Over drie weken verandert de Arbowet. Vanaf 1 juli 2026 zijn werkgevers verplicht om werknemers actief te raadplegen over het arbobeleid — en de Arbeidsinspectie kan daar voor het eerst op handhaven. Voor veiligheidskundigen, preventiemedewerkers en ZZP-HSE'ers betekent dit nieuw werk én nieuwe verantwoordelijkheid. In dit artikel leggen we uit wat er precies verandert en wat jij ermee moet.
Wat verandert er per 1 juli 2026?
De kern van de wijziging zit in artikel 12 van de Arbowet. Tot nu toe stond daar dat werkgevers bij het arbobeleid moeten samenwerken met hun werknemers. Vanaf 1 juli 2026 wordt dat woord vervangen door raadplegen.
Dat klinkt als een detail, maar het verschil is groot. Samenwerken was vaag en werd in de praktijk vaak ingevuld als "we hangen een poster op en sturen een mailtje". Raadplegen is een actieve verplichting: de werkgever moet een echte dialoog voeren, serieus ingaan op wat werknemers inbrengen, en werknemers krijgen expliciet het recht om zelf voorstellen te doen over veiligheid en gezondheid op het werk.
De aanleiding? Uit onderzoek bleek dat werknemers in de praktijk te weinig betrokken worden bij beslissingen over hun eigen veiligheid. Bovendien sloot de Nederlandse Arbowet niet goed meer aan op de Europese kaderrichtlijn voor veilig en gezond werken. Deze wijziging trekt dat recht.
Wie moet er geraadpleegd worden?
Dat hangt af van de organisatie:
- Is er een OR of PVT (personeelsvertegenwoordiging)? Dan moet die geraadpleegd worden. De werkgever mag niet om de OR heen door individuele werknemers te raadplegen — de vertegenwoordiging gaat voor.
- Geen OR of PVT? Dan moeten de betrokken werknemers rechtstreeks geraadpleegd worden. Ook zij krijgen het recht om voorstellen te doen.
Dit raakt dus juist ook het mkb, waar vaak geen OR is en arbo-overleg zelden gestructureerd plaatsvindt.
Waarover moet geraadpleegd worden?
De raadpleging gaat over alle maatregelen die wezenlijk zijn voor veiligheid en gezondheid op de werkvloer. De wet noemt daarnaast een aantal onderwerpen waarover raadpleging in elk geval verplicht is:
- de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)
- de aanwijzing van bedrijfshulpverleners (BHV)
- de organisatie van deskundige bijstand (waaronder aanvullende deskundige bijstand)
- de keuze voor de arbodienst
- de voorlichting van werknemers over werkzaamheden en de bijbehorende risico's
Herken je dit lijstje? Dit is precies het werkveld van de veiligheidskundige. En dat is geen toeval.
De grootste verandering: handhaving
Hier zit de echte angel. Artikel 12 bestond al jaren, maar was tot nu toe niet handhaafbaar. Een werkgever die zijn werknemers volledig negeerde bij het arbobeleid, riskeerde simpelweg niets.
Dat verandert per 1 juli 2026: de Nederlandse Arbeidsinspectie kan vanaf die datum bestuursrechtelijk handhaven op de raadplegingsverplichting. Een werkgever moet straks kunnen aantonen dát er overleg is gevoerd én waarover. Geen documentatie betekent een risico bij inspectie.
Belangrijk nuanceverschil dat je als HSE'er moet kennen: sommige werkgevers gebruikten het oude "samenwerken" als argument om verantwoordelijkheid voor veilig werken deels bij werknemers te leggen ("ze werkten toch mee?"). Dat kan straks niet meer. De werkgever blijft volledig eindverantwoordelijk voor de veilige werkomgeving en het arbobeleid — raadplegen verandert daar niets aan.
Wat betekent dit voor jou als veiligheidskundige of HSE-professional?
Voor wie in het vak zit (of erin wil stappen), is dit goed nieuws. Drie concrete gevolgen:
1. Meer vraag naar advies. Vooral mkb-bedrijven zonder OR weten niet hoe ze "raadplegen" praktisch moeten invullen. Wie helpt ze met een overlegstructuur, agendering en verslaglegging? Juist: de (ZZP-)veiligheidskundige. Met gemiddelde ZZP-uurtarieven van rond de €98 per uur in 2026 is dit een interessante adviesmarkt.
2. De RI&E wordt nóg belangrijker. De RI&E staat expliciet op de lijst van verplichte raadplegingsonderwerpen. Een verouderde RI&E was altijd al een risico bij inspectie — vanaf 1 juli komt daar het ontbreken van aantoonbaar overleg over die RI&E bovenop. Verwacht een golf aan RI&E-actualisaties in de tweede helft van 2026.
3. Documenteren wordt een vak. "We hebben het besproken" is straks niet genoeg. Bedrijven moeten kunnen aantonen wat er is geraadpleegd, wanneer en met wie. Het opzetten van die verslaglegging is typisch werk dat bij de preventiemedewerker of externe veiligheidskundige terechtkomt.
Checklist: dit moet vóór 1 juli geregeld zijn
Adviseer jij bedrijven, of ben je zelf preventiemedewerker? Loop dit na:
- Check de medezeggenschap. Is er een OR of PVT? Zorg dat arbobeleid structureel op de agenda staat. Geen OR? Leg schriftelijk vast hoe en wanneer werknemers geraadpleegd worden.
- Richt de documentatie in. Maak een vast format voor verslaglegging van arbo-overleg: datum, deelnemers, onderwerpen, inbreng en opvolging.
- Actualiseer de RI&E. Een actuele RI&E is een verplicht raadplegingsonderwerp én sowieso het fundament van elk arbobeleid.
- Informeer de directie. Veel werkgevers weten nog van niets. Wie nu aan de bel trekt, voorkomt straks problemen met de Arbeidsinspectie.
Internationale context: waarom dit aansluit bij NEBOSH
Wie de NEBOSH IGC kent, ziet hier iets bekends. Worker consultation en worker participation zijn binnen de internationale HSE-standaarden (en ISO 45001) al jaren een kernonderdeel van een gezond veiligheidsmanagementsysteem. Nederland trekt zijn wetgeving nu in lijn met wat internationaal allang de norm is.
Dat is meteen de reden waarom een internationaal erkende opleiding zoals de NEBOSH IGC zo waardevol is: je leert veiligheid benaderen vanuit systemen en gedrag — niet alleen vanuit de letter van de Nederlandse wet. Werkgevers die per 1 juli aan de nieuwe raadplegingsplicht moeten voldoen, hebben professionals nodig die snappen hoe je werknemersparticipatie écht organiseert. Precies wat je in de IGC leert.
Wil je als HSE-professional vooroplopen? In september 2026 start onze Nederlandstalige NEBOSH IGC-opleiding.
Bekijk de NEBOSH IGC-opleiding in Rotterdam →
Laatst bijgewerkt: 11 juni 2026. Dit artikel is informatief en geen juridisch advies. Raadpleeg bij twijfel een arbeidsrechtjurist of de officiële publicaties van de Rijksoverheid.